Kto drukuje polskie banknoty i jak wygląda ten proces?

Kto drukuje polskie banknoty i jak wygląda ten proces? Odpowiedź jest jednoznaczna: Polskie banknoty produkuje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych na zlecenie Narodowego Banku Polskiego. Produkcja odbywa się w wyspecjalizowanych zakładach na terenie Polski z zachowaniem najwyższych standardów bezpieczeństwa i zgodnie z regulacjami ustalonymi przez emitenta, czyli NBP [1][2][3][4]. W dalszej części artykułu poznasz szczegóły procesu produkcyjnego, zabezpieczenia oraz rolę NBP i PWPW w systemie obrotu pieniądzem.

Kto odpowiada za druk polskich banknotów?

Produkcja wszystkich polskich banknotów – zarówno obiegowych, jak i kolekcjonerskich – należy wyłącznie do Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych (PWPW). Działa ona na zlecenie Narodowego Banku Polskiego, który pełni rolę emitenta i sprawuje pełną kontrolę nad całym procesem produkcji, począwszy od wyboru ilości drukowanych banknotów, aż po ich dystrybucję do skarbców NBP i oddziałów regionalnych [1][2][3][4]. Od roku 1995 wszystkie polskie banknoty są produkowane w kraju. Wcześniej zdarzało się, że NBP zamawiał je za granicą, między innymi w renomowanych angielskich drukarniach [1].

Jak wygląda proces zamawiania i dystrybucji banknotów?

Proces rozpoczyna się od określenia przez NBP zapotrzebowania na konkretne nominały banknotów. Po złożeniu zamówienia PWPW przystępuje do produkcji przy użyciu własnych surowców i technologii zabezpieczających [1][2]. Gotowe banknoty trafiają najpierw do centralnego skarbca w Warszawie, a następnie do 16 oddziałów regionalnych NBP. Banki komercyjne mogą nabywać nowe banknoty poprzez system sprzedaży elektronicznej, co zapewnia sprawny i bezpieczny przepływ gotówki do obiegu [1].

Specjalistyczny proces produkcji banknotów

Druk polskich banknotów to proces złożony, wymagający zastosowania nowoczesnych technologii i szczególnych zabezpieczeń. Kluczowy jest tu specjalny papier, produkowany wyłącznie w papierni PWPW, którego receptura i sposób wytwarzania są objęte ścisłą tajemnicą [2][4]. Następnie banknoty drukowane są z wykorzystaniem takich technik jak staloryt, typografia, offset, sitodruk oraz fleksografia. Służą one zarówno wyrazistości rysunku, jak i zapewnieniu licznych zabezpieczeń.

Każdy banknot wyposażony jest między innymi w efekty wypukłości (uzyskiwane poprzez staloryt), mikrodruki oraz elementy rozpoznawalne dotykowo i wizualnie – dzięki tym rozwiązaniom znacznie utrudnione jest ich sfałszowanie [2][4].

Banknoty kolekcjonerskie vs. banknoty obiegowe

Polskie banknoty dzielą się na obiegowe i kolekcjonerskie. Banknoty obiegowe stanowią powszechny środek płatniczy akceptowany w obrocie krajowym. Z kolei banknoty kolekcjonerskie, mimo że mają status pełnoprawnego środka płatniczego, są wydawane w ograniczonym nakładzie i wykazują znacznie większą wartość rynkową, docenianą przez kolekcjonerów i inwestorów [3][5].

Pierwszy kolekcjonerski banknot, upamiętniający Jana Pawła II, wprowadzono do obiegu w 2006 roku. Od tego czasu banknoty kolekcjonerskie regularnie pojawiają się na rynku. Ich rynkowe ceny często kilkakrotnie przewyższają wartość nominalną – przykładowo, banknot kolekcjonerski o nominale 20 zł „1050. rocznica Chrztu Polski” na rynku wtórnym osiąga cenę nawet 1900 zł [5].

Zabezpieczenia stosowane w polskich banknotach

Najważniejszym aspektem procesu produkcji jest zastosowanie zaawansowanych zabezpieczeń. Do kluczowych należą staloryt (efekt wypukłości), mikrodruki i elementy rozpoznawane dotykowo jak oznaczenia nominału czy symbole przeznaczone dla osób niewidomych [2][4]. Oprócz tego stosuje się szereg zabezpieczeń optycznych oraz farby o specjalnych właściwościach. Wielowarstwowy system zabezpieczeń czyni polskie banknoty jednymi z najbezpieczniejszych na świecie.

Rola projektu i trendy w polskim druku banknotów

Obecnie w Polsce w obiegu znajduje się seria „Władcy Polski”, zaprojektowana przez Andrzeja Heidricha. Seria ta została wprowadzona w 1995 roku i poddana modernizacji w latach 2014-2016 (poza banknotem 200 zł, który został zmodernizowany w 2016 roku) [1][4][6][7]. Koncepcja graficzna i funkcjonalna banknotów niezmiennie bazuje na motywach historycznych i narodowych, łącząc tradycję z najnowocześniejszymi rozwiązaniami technologicznymi. PWPW prowadzi także eksport usług poligraficznych do innych banków centralnych oraz jest akredytowana do produkcji banknotów euro i na podłożu polimerowym [2].

Podsumowanie

Produkcję polskich banknotów nadzoruje Narodowy Bank Polski, zaś wyłącznym wykonawcą banknotów jest Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych. Proces ten obejmuje szereg zaawansowanych technologicznie etapów związanych z projektowaniem, drukiem na własnym specjalistycznym papierze oraz zabezpieczaniem przed fałszerstwami. Wszystko to gwarantuje wysoki poziom bezpieczeństwa oraz zaufania do polskiego pieniądza na rynku krajowym i międzynarodowym [1][2][3][4][5][6][7].

Źródła:

• [1] https://goldbroker.pl/poradnik-inwestora/gdzie-drukuje-sie-polskie-banknoty/
• [2] http://www.pwpw.pl/Produkty/Banknoty/Banknoty.html
• [3] https://coins.com.pl/pl/c/Banknoty-kolekcjonerskie/1
• [4] http://www.pwpw.pl/Strefa_wiedzy/Zabezpieczenia_banknotow.html
• [5] https://numizmatyczny.com/banknoty-kolekcjonerskie
• [6] https://www.youtube.com/watch?v=dg8hkiH8Zbk
• [7] https://cp.nbp.pl/wystawy/tworca-pieniadza-i-produkcja-pieniadza/