Kto drukuje pieniądze i jak działa ten proces?

Kto drukuje pieniądze i jak działa ten proces? Odpowiedź jest jednoznaczna: drukowanie pieniędzy w Polsce realizuje Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych (PWPW) na zlecenie Narodowego Banku Polskiego (NBP), a w strefie euro krajowe banki centralne we współpracy z Europejskim Bankiem Centralnym (EBC)[2][3][7][10]. Produkcja banknotów to wysoce złożony, wielostopniowy proces łączący technologię, precyzję i ścisłą kontrolę. W niniejszym artykule szczegółowo wyjaśniam, jak przebiega ten proces – od projektu do gotowych arkuszy banknotów gotowych do wprowadzenia do obiegu.

Gdzie powstają pieniądze? Struktura odpowiedzialności

Pieniądze w Polsce produkowane są wyłącznie przez PWPW, na zlecenie NBP, który również zapewnia kontrolę całego procesu[2][3][10]. W strefie euro za wytwarzanie banknotów odpowiadają krajowe banki centralne razem z EBC, które ustalają plany produkcji i ilości banknotów na cały rok[7]. Tylko kilka uprawnionych instytucji posiada dostęp do procesów produkcji i dystrybucji, co zdecydowanie utrudnia jakiekolwiek nielegalne działania[2][3].

W PWPW produkcja obejmuje nie tylko sam nadruk, ale także przygotowanie papieru, zarządzanie łańcuchem dostaw oraz przekazanie gotowych banknotów do NBP[3]. Cały proces jest ściśle monitorowany i chroniony przed ujawnieniem tajników technologicznych.

Jak drukuje się pieniądze? Etapy procesu

Proces drukowania pieniędzy jest wieloetapowy i obejmuje następujące fazy:

1. Projekt banknotu – Tworzony przez plastyków i grafików, zaczyna się od szkicu ołówkowego lub akwarelowego, uwzględnia bardzo detaliczny wzór zabezpieczeń[1][2][4][6].
2. Wykonanie matryc – Ręczne grawerowanie ze stalorytniczą precyzją, co jest podstawą techniki wklęsłodruku. Grawerowanie matryc z użyciem galwanoplastyki pozostaje nie do podrobienia przez fałszerzy[1][4][5][6].
3. Właściwy druk – Wykorzystanie różnych technik, w tym offsetu (dwustronny druk arkuszy), wklęsłodruku (stalorytu), sitodruku (farby optyczne), typografii (hologramy, numery seryjne) oraz stosowanie farb specjalnych, których skład jest znany tylko nielicznym osobom[1][2][3][4][5].
4. Suszenie – Banknoty drukowane w technice wklęsłodruku wymagają bardzo długiego schnięcia, nawet do doby, ze względu na grubą warstwę farby[4].
5. Cięcie, pakowanie i banderolowanie – Arkusze są cięte gilotynamii, pakowane po 100 sztuk banknotów, a następnie w wiązki po 10 paczek (1000 banknotów), z których każda jest starannie banderolowana i przygotowywana do transportu[1][2].
6. Kontrola jakości – Każdy etap jest monitorowany, a wadliwe banknoty są natychmiast eliminowane. Protokół zabezpieczeń obejmuje kontrolę zarówno automatów, jak i pracowników[4][6][8].

Jakie technologie i materiały zabezpieczają pieniądze?

Banknoty drukuje się na specjalnym podłożu, najczęściej z mieszanki bawełny i lnu, dodatkowo wzbogacanej włóknami kolorowymi oraz nićmi metalowymi dla zwiększenia ochrony[1][3][5][6]. Używa się matryc niklowych, gipsowych lub silikonowych, zaś do nakładania farby służą tzw. maszyny supermultaniczne przystosowane do wieloetapowego i różnokolorowego druku[1][3][6].

Najważniejsze elementy zabezpieczeń banknotów to:

• Relief dotykowy – wyczuwalny, osiągany przez staloryt, uniemożliwiający łatwe podrobienie przez domowe drukarki[1][2][3][4][5]
• Hologramy i aplikacje typograficzne – wprowadzane techniką typografii[1][2][4][5]
• Farby zmieniające barwę pod kątem patrzenia – uzyskiwane przez druk sitowy i zastosowanie farb optycznych oraz metalicznych[1][3][5]
• Numery seryjne drukowane specjalnym atramentem – każdy banknot posiada unikalny numer zapisany typografią[1][4][5]
• Niewidoczne elementy UV – fluorescencyjne detale pojawiające się pod światłem ultrafioletowym[1][2][3][4][5]

Kombinacja tych technik w jednej serii produkcyjnej praktycznie uniemożliwia skuteczne sfałszowanie banknotów, nawet jeśli ktoś dostępowałby do materiałów ze źródeł przemysłowych[1][3][6].

Nowoczesne kierunki i automatyzacja produkcji banknotów

Automatyzacja produkcji stanowi obecnie ważny trend w zabezpieczeniach pieniądza i przyspiesza procesy produkcyjne[3]. Wykorzystanie drukarek 3D oraz drukowania polimerowego podnosi trwałość, a integracja technologii blockchain umożliwia śledzenie banknotów na całym świecie, zwiększając przejrzystość ruchu gotówki[3].

Coraz więcej elementów procesu – jak transport gotowych banknotów, przygotowanie papieru, a nawet kontrola jakości – odbywa się automatycznie pod czujnym nadzorem operatorów, eliminując możliwość błędów wynikających z czynnika ludzkiego i ryzyko ujawnienia technologii osobom nieupoważnionym[3][8].

Podsumowanie – kto i jak drukuje pieniądze?

Odpowiedzialność za druk pieniędzy spoczywa wyłącznie na upoważnionych instytucjach takich jak Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych w Polsce i krajowe banki centralne we współpracy z EBC w strefie euro[2][3][7][10]. Proces ten obejmuje od projektu graficznego przez kluczowy etap grawerowania matryc, skomplikowane techniki druku po rygorystyczną kontrolę jakości oraz zaawansowane zabezpieczenia fizyczne. Każdy etap produkcji został zaprojektowany tak, żeby minimalizować ryzyko fałszerstw i zapewnić maksymalne bezpieczeństwo wydrukowanego pieniądza[1][3][4][5][6].

Źródła:

1. https://www.tonerpartner.pl/artykuly/w-jaki-sposob-drukowane-sa-pieniadze-i-dlaczego-tak-trudno-jest-je-sfalszowac-27874pl39332/
2. https://bankomania.pkobp.pl/bankofinanse/jak-drukuje-sie-pieniadze/
3. https://drukgrzebyta.com.pl/gdzie-drukuje-sie-pieniadze-poznaj-tajemnice-produkcji-banknotow-w-polsce
4. https://skarbnicanarodowa.org/jak-wyglada-proces-drukowania-pieniedzy/
5. https://blog.doktortusz.pl/drukowanie-banknotow-gotowkowych/
6. https://www.youtube.com/watch?v=eHYGsxCenGM
7. https://www.ecb.europa.eu/euro/banknotes/production/html/index.pl.html
8. https://www.youtube.com/watch?v=nsHyDniS0rs
9. https://culture.pl/pl/artykul/jak-sie-robi-pieniadze
10. https://www.youtube.com/watch?v=EW2qM9pLZLc