Jaki król jest na banknocie 500 złotowym i dlaczego wybrano właśnie tę postać?

Kto jest na banknocie 500 zł? Na banknocie o nominale 500 zł został przedstawiony król Jan III Sobieski. Jego wybór wieńczy serię „Władcy polscy” i podkreśla zarówno chronologiczną ciągłość, jak i wyjątkowe osiągnięcia tego monarchy w historii Polski [1][2][5]. Poniżej przedstawiamy szczegółowe informacje na temat tej postaci, powodów wyboru oraz unikatowych elementów banknotu.

Król Jan III Sobieski na banknocie 500 zł

Jan III Sobieski jest centralną postacią przedstawioną na banknocie 500 zł. Jego portret znajduje się na awersie banknotu i jest odwzorowaniem medalionu koronacyjnego z roku 1676. Sobieski jest ostatnim władcą w serii banknotów „Władcy polscy”, której autorem projektu jest Andrzej Heidrich. To podkreśla nie tylko jego historyczną rolę, ale także znaczenie ciągłości serii banknotów [1][2][5].

Figura króla została wybrana po dokładnej analizie spójności i chronologii serii, w której poprzednie nominały ukazują: Mieszka I (10 zł), Bolesława Chrobrego (20 zł), Kazimierza Wielkiego (50 zł), Władysława Jagiełłę (100 zł) oraz Zygmunta I Starego (200 zł) [2][3][7].

Dlaczego wybrano właśnie Jana III Sobieskiego?

Wybór Jana III Sobieskiego to decyzja oparta na potrzebie zachowania chronologicznej ciągłości serii „Władcy polscy”. Sobieski jest naturalnym następcą władców dynastii piastowskiej i jagiellońskiej, którzy zostali przedstawieni na wcześniejszych banknotach [2][5]. Jak podkreśla Narodowy Bank Polski, wybór ten zamyka serię portretów władców wybitną postacią, która symbolizuje rozkwit i militarną potęgę Rzeczpospolitej Obojga Narodów [2][5].

Postać Sobieskiego została wybrana nie tylko z powodów chronologicznych. Król Jan III Sobieski uznawany jest za symbol zwycięstwa Polski nad imperium osmańskim w zwycięskiej bitwie pod Wiedniem. Jest uosobieniem odwagi, siły militarnej oraz sukcesów politycznych państwa polskiego na przełomie XVII i XVIII wieku [5].

Proces powstawania banknotu 500 zł

Banknot 500 zł został wprowadzony do obiegu 10 lutego 2017 roku i od tego czasu stanowi najwyższy nominał pieniądza papierowego w Polsce [2][4][5]. Decyzja Narodowego Banku Polskiego o emisji nowego banknotu była odpowiedzią na wzrost ilości gotówki w obiegu, rosnący popyt na wysokie nominały (szczególnie 200 zł) oraz konieczność efektywnego zarządzania zapasami strategicznymi [2].

Za jego projekt odpowiada Andrzej Heidrich, autor koncepcji całej serii „Władcy polscy”. Banknot wyróżnia się największymi w serii wymiarami – 150 × 75 mm – oraz nowoczesnymi zabezpieczeniami. Warto zwrócić uwagę na jego szarobrązową kolorystykę, z akcentami błękitu, bordo i oranżu [1][5][8].

Elementy graficzne i zabezpieczenia banknotu

Na awersie banknotu znajduje się portret Jana III Sobieskiego z profilu, odwzorowany z medalionu koronacyjnego z 1676 roku. Król przedstawiony jest w husarskim szyszaku, który dzięki zastosowaniu specjalnej farby zmiennej optycznie pozwala na uzyskanie wyraźnego efektu piasku lub kropli podczas zmiany kąta patrzenia [1][5]. W tle widoczny jest herb rodowy Sobieskich, na który skierowane jest oblicze monarchy.

Rewers banknotu prezentuje pałac w Wilanowie, będący rezydencją króla Jana III Sobieskiego. Wśród zabezpieczeń znajdują się także znak wodny z powtórzonym portretem władcy, nitka zabezpieczająca oraz mikrodruki [1][5]. Projekt graficzny oraz zaawansowane elementy ochronne zapewniają nie tylko wysoką estetykę, ale także skuteczną ochronę przed fałszerstwami [2][5].

Znaczenie króla Jana III Sobieskiego i chronologii serii

Wybór króla Jana III Sobieskiego na banknot 500 zł podkreśla jego ogromne znaczenie dla polskiej historii. Sobieski jest kojarzony z okresem potęgi, rozwoju militarnego i politycznej stabilizacji Rzeczpospolitej. To właśnie dzięki niemu Polska zaistniała jako siła zdolna powstrzymać ekspansję Imperium Osmańskiego podczas bitwy pod Wiedniem [5].

Seria „Władcy polscy” oparta została na przedstawicieli dynastii Piastów i Jagiellonów. Rozszerzenie jej o postać Sobieskiego ma na celu wyraźne zamknięcie tej historycznej osi czasowej i ukazanie całościowej panoramy najwybitniejszych władców Polski [2][5].

Dane techniczne i powiązania z innymi nominałami

Banknot 500 zł wyróżnia się największym rozmiarem (150 x 75 mm) oraz zaawansowanymi technologiami zabezpieczającymi, odpowiadającymi światowym standardom [5]. Jego miejsce w obiegu wieńczy serię zaczynającą się od Mieszka I (10 zł), przez Bolesława Chrobrego (20 zł), Kazimierza Wielkiego (50 zł), Władysława Jagiełłę (100 zł) i Zygmunta I Starego (200 zł) [2][3][7].

Nowy nominał odgrywa istotną rolę w gospodarce, pozwalając na efektywniejsze dysponowanie dużymi sumami gotówki oraz odciążając rezerwy strategiczne banku centralnego [2][5].

Podsumowanie najważniejszych faktów

Główną postacią na banknocie 500 zł jest Jan III Sobieski, wybrany ze względu na chronologiczną spójność serii władców polskich i jego znaczenie historyczne. Banknot 500 zł został wprowadzony do obiegu 10 lutego 2017 roku jako odpowiedź na rosnące potrzeby rynku gotówkowego oraz dla podkreślenia roli polskich monarchów w dziejach państwa [2][4][5]. Elementy graficzne i zabezpieczenia zaprojektowane przez Andrzeja Heidricha czynią go nie tylko wysoce estetycznym, ale i jednym z najlepiej zabezpieczonych banknotów w Polsce [1][5][8].

Banknot 500 zł kończy serię, stanowiąc trwały symbol epoki Jana III Sobieskiego i zamierzchłej świetności Rzeczpospolitej [2][5].

Źródła:

• [1] https://www.youtube.com/watch?v=6AZXpOeNxGo
• [2] https://historia.org.pl/2016/06/13/nowy-polski-banknot-500-zl-z-janem-iii-sobieskim/
• [3] https://leba.edu.pl/wp-content/uploads/2021/05/banknoty.pdf
• [4] https://polskieradio24.pl/artykul/1726286,krol-jan-iii-sobieski-na-nowym-piecset-zlotowym-banknocie
• [5] https://bankomania.pkobp.pl/bankofinanse/banknot-500-zl-jan-iii-sobieski-w-naszych-portfelach/
• [6] https://vod.tvp.pl/programy,88/nbp-wladca-z-banknotu-odcinki,280374/odcinek-2,S01E02,340975
• [7] http://forum.tpzn.pl/index.php?topic=9869.0
• [8] https://wyborcza.biz/biznes/7,147743,21358060,od-dzis-mamy-banknot-500-zl-zamiast-krolowej-jadwigi-jest.html